Compost maken is een van de makkelijkste manieren om je tuin te verbeteren zonder er geld aan uit te geven. Wat je anders in de vuilnisbak gooit, zoals groente- en fruitafval, koffiedik en gevallen bladeren, verandert in een paar maanden tijd in een donkere, kruimelige stof die je bodem veel beter maakt. Tuiniers noemen het niet voor niets zwart goud. Je helpt er tegelijk ook het milieu mee, want je verspilt minder en geeft voedingsstoffen terug aan de aarde.
Wat je wel en niet op de composthoop gooit
Niet alles is geschikt voor de hoop. Groente en fruitschillen, koffiedik met filter, theezakjes, eierschalen, gemaaid gras en droog blad zijn prima. Ook snoeihout en karton werken goed, als je het in kleine stukken scheurt of knipt. Wat je beter buiten de hoop houdt is gekookt eten, vlees, vis en zuivel. Die trekken ratten aan en ruiken onprettig. Een handige vuistregel is om te wisselen tussen natte en droge lagen. Natte lagen zijn grassnippers en keukenafval. Droge lagen zijn dood blad, karton of houtsnippers. Door die twee af te wisselen zorg je dat de hoop niet te klef wordt en dat er genoeg lucht tussen de lagen zit. Lucht is nodig omdat de kleine beestjes en bacteriën die het werk doen, zuurstof nodig hebben.
De beste plek en methode voor jouw situatie
Een composthoop op de grond is de meest gebruikte manier in een grotere tuin. Je legt de hoop bij voorkeur op een schaduwrijke plek, zodat hij niet te snel uitdroogt. De grootte mag je zelf bepalen, maar een hoop van ongeveer een kubieke meter werkt het best. Heb je minder ruimte, dan is een compostvat een goede keuze. Dat is een gesloten bak die je tuin netjes houdt. Voor mensen zonder tuin bestaat de bokashimethode. Daarbij fermenteer je keukenafval in een afgesloten emmer met behulp van bokashikorrels. Het gaat sneller dan een gewone hoop en je kunt er ook vlees en vis in kwijt. Na het fermenteren meng je de inhoud door de grond of composthoop. Er zijn ook wormenbakken, waarbij regenwormen het afval omzetten in voedingsrijke wormencompost. Die methode werkt zelfs op een balkon.
Hoe je het omzetproces op gang houdt
Een hoop die goed werkt, heeft drie dingen nodig: vocht, lucht en een goede verhouding tussen stikstofrijk en koolstofrijk materiaal. Stikstofrijk materiaal is het natte spul zoals grassnippers en keukenresten. Koolstofrijk materiaal is droog, zoals dood blad en karton. Als je grofweg twee delen droog op één deel nat gebruikt, zit je goed. Daarna is omschudden de belangrijkste handeling. Schud de hoop elke paar weken om met een vork of spade. Zo krijgt de binnenkant meer zuurstof en versnelt het proces. Als de hoop te droog aanvoelt, giet je er een beetje water bij. Ruikt hij naar rotte eieren, dan is hij te nat of te samengeperst. Meer droog materiaal toevoegen en omschudden helpt dan snel. Na drie tot zes maanden, soms langer in de winter, is het resultaat klaar voor gebruik.
Wanneer en hoe je de rijpe compost gebruikt
Rijpe compost herken je aan de geur en het uiterlijk. Hij ruikt naar bosgrond en ziet er donkerbruin en kruimelig uit. Je ziet er geen herkenbare resten meer in, hooguit wat taaie stukjes hout of schillen die je kunt terugleggen voor een nieuwe ronde. De beste momenten om het op je tuin te gebruiken zijn het voorjaar en de herfst. In het voorjaar strooi je een laagje van een paar centimeter over je moestuin of bloembedden voordat je gaat zaaien of planten. In de herfst leg je het als een soort deken over de grond, zodat de bodembeestjes er de winter mee door kunnen. Je kunt het ook mengen door potgrond voor je kamerplanten of groentebakken op het balkon. Zelfs een kleine hoeveelheid zelfgemaakte compost maakt grond losser, houdt beter vocht vast en geeft planten de voedingsstoffen die ze nodig hebben.
Veelgestelde vragen over compost maken
Hoe lang duurt het voordat compost klaar is?
Hoe lang het duurt voordat compost klaar is, hangt af van de methode en het seizoen. Bij een actieve hoop die je regelmatig omspit en goed vochtig houdt, duurt het drie tot zes maanden. In de winter gaat het langzamer omdat de bacteriën minder actief zijn. Een hoop die je met rust laat, kan wel een jaar nodig hebben.
Mag je citrusschillen op de composthoop gooien?
Citrusschillen mag je op de composthoop gooien, maar doe het met mate. Ze bevatten stoffen die sommige bodemorganismen kunnen afremmen en ze breken langzamer af dan andere schillen. Snij ze in kleine stukjes en meng ze goed door de rest van het materiaal, dan gaat het beter.
Kan compost maken ook in een kleine tuin of op een balkon?
Compost maken is ook mogelijk in een kleine tuin of op een balkon. Een compostvat past al in een klein hoekje. Voor een balkon zijn een bokashisysteem of een wormenbak de handigste opties. Die nemen weinig ruimte in en produceren geen nare geuren als je ze goed bijhoudt.
Wat doe je als je composthoop begint te stinken?
Als een composthoop begint te stinken, is er meestal te veel nat materiaal of te weinig lucht. Voeg meer droog materiaal toe, zoals dood blad of gescheurd karton, en schud de hoop goed om. Een zure of rotte geur verdwijnt in de meeste gevallen na een paar dagen als de verhouding weer klopt.
