Steigerhout bestaat uit planken die oorspronkelijk als loopplank op bouwsteigers werden gebruikt. Tegenwoordig koop je ook nieuwe steigerplanken voor meubels en andere klussen. Het hout is meestal van vuren, heeft een herkenbare, stoere uitstraling en is gemakkelijk te bewerken. Buiten heeft het wel bescherming en onderhoud nodig.
Je kunt kiezen uit gebruikt, nieuw en geschaafd steigerhout. Welke soort past, hangt af van de uitstraling die je zoekt en van de plek waar je het hout gebruikt.
Wat is steigerhout?
De naam steigerhout verwijst naar het oorspronkelijke gebruik: planken waarop bouwvakkers op een steiger konden lopen. Gebruikte planken hebben daardoor vaak krassen, vlekken en andere gebruikssporen. Die geven iedere plank een ander uiterlijk.
Nieuw steigerhout is niet eerder op een bouwsteiger gebruikt. Het wordt onder meer verkocht voor tafels, banken, kasten en tuinmeubels. Sommige nieuwe planken krijgen in de fabriek een grijze of donkere behandeling, zodat ze op gebruikt hout lijken. Dat heet vaak een old look.
De meeste steigerplanken zijn van vurenhout. Soms wordt ook hout van een andere soort onder deze naam verkocht. De houtsoort heeft invloed op de eigenschappen en op de keuze voor een behandeling.
Nieuw, gebruikt of geschaafd steigerhout kiezen
Het verschil tussen de soorten zit vooral in het oppervlak en de uitstraling. Kijk bij je keuze ook naar splinters, vervuiling en vocht.
- Nieuw steigerhout: heeft een frisse kleur en minder gebruikssporen. Ruwe planken kunnen nog wel splinters en oneffenheden hebben.
- Gebruikt steigerhout: heeft een verweerde uitstraling met zichtbare sporen van gebruik. De planken kunnen vuil zijn en verschillen vaak sterk van kleur.
- Geschaafd steigerhout: heeft een gladder oppervlak. Dat is prettig voor een tafelblad of bank waarop je vaak met je handen of benen langs het hout komt.
- Old look steigerhout: is nieuw hout dat een verouderde uitstraling heeft gekregen. Het uiterlijk lijkt op gebruikt hout, maar de planken hebben niet dezelfde gebruiksgeschiedenis.
Voor een meubel binnenshuis is droog, geschaafd hout een praktische keuze. Wil je juist een doorleefde uitstraling, dan past gebruikt hout beter. Bij gebruikte planken is niet altijd duidelijk waarmee ze in aanraking zijn geweest. Gebruik ze daarom liever niet voor een oppervlak waarop je rechtstreeks voedsel bereidt.
De maten van steigerplanken
Een veelvoorkomende steigerplank is ongeveer 3 cm dik en 19,5 tot 20 cm breed. Er zijn ook dunnere en smallere uitvoeringen. Planken worden in verschillende lengtes verkocht, waaronder ongeveer 3, 4 en 5 meter.
De opgegeven maten kunnen per leverancier en bewerking verschillen. Geschaafd hout is bijvoorbeeld vaak iets smaller en dunner dan een ruwe plank, omdat er bij het schaven hout wordt verwijderd. Meet de planken op voordat je een meubel precies op maat maakt.
Maak je een tafelblad van meerdere planken, kies dan planken met een vergelijkbare dikte. Zo voorkom je grote hoogteverschillen. Laat ook ruimte voor de natuurlijke werking van het hout: planken kunnen door veranderingen in vocht iets krimpen of uitzetten.
Voordelen en nadelen van steigerhout
Steigerplanken zijn relatief eenvoudig te zagen, schuren en schroeven. Ze zijn breed genoeg voor veel meubels en geven een interieur of tuin een informele uitstraling. Gebruikte planken kun je opnieuw toepassen, waardoor bestaand hout een tweede leven krijgt.
Er zijn ook nadelen. Vuren is een zachte houtsoort, waardoor deuken en krassen zichtbaar kunnen worden. Ruwe planken kunnen splinters geven en zijn lastiger schoon te maken dan glad hout. Daarnaast kunnen planken kromtrekken of scheuren als ze vochtig worden en daarna weer drogen.
Een ander aandachtspunt is de staat van gebruikt hout. Verwijder uitstekende spijkers, schroeven en metalen bandjes voordat je gaat zagen of schuren. Planken met diepe beschadigingen, houtrot of onbekende vervuiling zijn geen goede keuze voor een meubel.
Kan steigerhout tegen vocht?
Steigerhout kan buiten worden gebruikt, maar onbehandeld vuren is niet bestand tegen langdurig vocht. Als het hout vaak nat blijft, neemt de kans op schimmel en houtrot toe. Ook kan het oppervlak vergrijzen door zon en regen. Die vergrijzing is vooral een verandering van het uiterlijk.
Bij een tuinbank of tafel helpt het als regenwater van het hout af kan lopen en de planken na een bui kunnen drogen. Zet de poten niet direct op een voortdurend natte ondergrond. Beschermende voetjes of een droge plek onder de poten verminderen het contact met vocht.
Een afwerking kan de opname van vocht vertragen, maar maakt het hout niet voor altijd waterdicht. Vooral kopse kanten, de uiteinden van de planken, nemen makkelijk vocht op en verdienen aandacht bij de behandeling.
Steigerhout behandelen en weer mooi maken
Voor een onbehandelde uitstraling kun je het hout laten zoals het is. Binnen is dat vooral een keuze voor het uiterlijk. Bij een tafelblad kunnen vocht en vlekken dan wel makkelijker in het hout trekken. Buiten helpt een geschikte afwerking om het hout langer netjes te houden.
Wil je de houtstructuur blijven zien, kies dan een transparante afwerking die geschikt is voor de plek waar het meubel staat. Een gekleurde steigerhoutbeits of wash verandert de tint en laat de structuur meestal zichtbaar. Een kleurloze afwerking voor buiten beschermt niet altijd voldoende tegen verkleuring door zonlicht.
Zo pak je een vuil of vergrijsd steigerhouten meubel aan:
- Maak het oppervlak schoon met een borstel en een geschikt schoonmaakmiddel voor hout. Gebruik niet meer water dan nodig.
- Laat het hout volledig drogen voordat je verdergaat.
- Schuur splinters en ruwe plekken weg in de richting van de houtnerf. Schuur je intensief, dan kan de verweerde kleur verdwijnen.
- Verwijder het schuurstof en breng een afwerking aan die geschikt is voor binnen of buiten. Neem ook de kopse kanten mee.
Een hogedrukreiniger is bij zacht steigerhout geen handige keuze: de harde straal kan de houtvezels beschadigen. Is een plank zacht of brokkelig door houtrot, dan maakt schoonmaken of schuren haar niet meer sterk. Vervang die plank.
Veelgestelde vragen over steigerhout
Hoe lang gaat steigerhout mee?
Dat hangt af van de houtsoort, de plaats en het onderhoud. Onbehandeld steigerhout gaat buiten als richtlijn ongeveer 5 tot 10 jaar mee. Op een natte plek kan het eerder aangetast raken; onder een afdak kan het langer meegaan.
Moet je nieuw steigerhout eerst laten drogen?
Voor een meubel is droog hout het prettigst om mee te werken. Vers of vochtig hout kan tijdens het drogen nog krimpen en kromtrekken. Laat zulke planken daarom eerst drogen op een plek waar lucht rondom het hout kan komen.
Kun je elke steigerplank als loopplank op een bouwsteiger gebruiken?
Nee. Een plank die voor meubels wordt verkocht, is niet automatisch geschikt als veilige loopplank. Voor een bouwsteiger zijn planken nodig die geschikt zijn voor die toepassing en aan de geldende veiligheidseisen voldoen.
Is geschaafd steigerhout helemaal splintervrij?
Geschaafd hout is gladder dan ruw hout, maar er kunnen nog scherpe randen of kleine splinters aanwezig zijn. Voel daarom langs de randen en schuur ze zo nodig licht bij.
Voor een meubel dat prettig aanvoelt, begin je met droge, rechte planken en werk je de randen glad af. Zo behoud je de herkenbare uitstraling van steigerhout zonder onnodig veel last van splinters.
