Het keuren van elektrisch gereedschap bestaat uit een visuele controle en, waar nodig, metingen en tests. Een deskundige beoordeelt daarbij of het gereedschap veilig gebruikt kan worden. Op het werk gebeurt die keuring regelmatig; hoe vaak hangt af van het gebruik en de kans op schade.
Bij een keuring wordt vaak gewerkt volgens NEN 3140. Dat is een Nederlandse norm voor veilig werken met elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen. Een goedgekeurd apparaat krijgt meestal een sticker en de uitslag wordt vastgelegd in een rapport.
Wanneer is het keuren van elektrisch gereedschap verplicht?
Een werkgever moet zorgen dat werknemers veilig kunnen werken. Arbeidsmiddelen die door gebruik of andere invloeden onveilig kunnen worden, moeten daarom regelmatig door een deskundige worden gekeurd. Ook na een gebeurtenis die de veiligheid kan beïnvloeden, zoals een val of een beschadiging, kan een extra keuring nodig zijn.
NEN 3140 is een veelgebruikte manier om de elektrische veiligheid te beoordelen. De wet schrijft niet voor dat je ieder stuk gereedschap standaard elk jaar volgens die norm moet laten keuren. Wel moet je als werkgever kunnen onderbouwen hoe je voor veilig gereedschap zorgt.
Werk je als zelfstandige op locatie? Een opdrachtgever of verzekeraar kan eisen stellen aan de keuring of het bewijs daarvan. Voor gereedschap dat je alleen thuis gebruikt, geldt niet dezelfde algemene keuringsplicht als voor een werkgever. Ook dan is het verstandig beschadigd gereedschap niet meer te gebruiken.
Hoe vaak laat je elektrisch gereedschap keuren?
Er is geen vaste termijn die voor ieder apparaat en iedere werkomgeving past. De periode tussen keuringen hangt onder meer af van:
- Hoe vaak het gereedschap wordt gebruikt.
- De kans op beschadiging, bijvoorbeeld door vallen of zwaar gebruik.
- De omgeving, zoals vocht, stof of een bouwplaats.
- De deskundigheid van de gebruikers.
- De uitkomsten van eerdere controles en keuringen.
Een jaarlijkse keuring wordt vaak als praktische richtlijn gebruikt. Bij zware omstandigheden kan een kortere periode nodig zijn. Een apparaat dat weinig wordt gebruikt en goed beschermd ligt, hoeft mogelijk minder vaak te worden gekeurd. Een werkgever neemt de risico’s en de gekozen keuringsfrequentie op in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).
Wacht niet op de volgende geplande keuring als een boormachine valt en de behuizing scheurt. Haal het apparaat uit gebruik en laat beoordelen of het nog veilig is.
Wat gebeurt er tijdens een keuring?
De keurmeester begint met een visuele inspectie. Daarbij wordt gekeken naar schade die je aan de buitenkant kunt zien. Daarna volgen, afhankelijk van het apparaat, metingen en beproevingen met een geschikt testapparaat.
Bij de visuele controle komen onder meer deze onderdelen aan bod:
- Behuizing: zijn er scheuren, losse delen of sporen van oververhitting?
- Snoer en stekker: zijn ze beschadigd of ondeugdelijk gerepareerd?
- Snoerinvoer: zit de kabel stevig vast en is de trekontlasting intact?
- Schakelaars en beveiligingen: zijn ze aanwezig en in goede staat?
- Algemene toestand: zijn er problemen door vocht, vuil of corrosie?
Welke elektrische metingen nodig zijn, verschilt per apparaat. Een keurmeester kan bijvoorbeeld de isolatieweerstand meten. Die meting geeft informatie over de isolatie tussen elektrische delen en aanraakbare onderdelen. Bij geaard gereedschap kan ook de verbinding met de aarde worden gecontroleerd.
Een functietest kan onderdeel van de keuring zijn. De keuring is vooral bedoeld om de veiligheid te beoordelen, niet om te voorspellen hoe lang een apparaat nog meegaat of hoe goed het presteert.
Welk gereedschap valt onder de keuring?
Elektrisch handgereedschap zoals boormachines, slijpmachines en decoupeerzagen kan worden gekeurd. Ook verlengkabels en haspels verdienen aandacht: een beschadigde kabel of stekker kan onveilig zijn, ook als het aangesloten gereedschap zelf in orde is.
Bij accugereedschap wordt het apparaat op zichtbare en mechanische veiligheid beoordeeld. Denk aan de behuizing, schakelaar en beschermkap. De acculader en het snoer worden beoordeeld op elektrische veiligheid. Een accuboor zonder netsnoer krijgt dus niet automatisch dezelfde metingen als een boormachine met stekker.
Een beschadigde, sterk vervormde of oververhitte accu gebruik je niet verder. Leg die apart op een veilige plek en laat beoordelen wat ermee moet gebeuren.
Wie mag elektrisch gereedschap keuren?
Een keuring moet worden uitgevoerd door iemand die daarvoor deskundig is. Die persoon moet weten welke controles en metingen bij het apparaat passen, met de meetapparatuur kunnen werken en de resultaten kunnen beoordelen. Dat kan een deskundige binnen het bedrijf zijn of een externe keurmeester.
Een opleiding kan helpen om die kennis op te doen. Een cursusbewijs op zichzelf garandeert niet dat iemand ieder type apparaat kan beoordelen: de keurder moet ook over passende ervaring, middelen en bevoegdheden beschikken.
Zelf kun je vóór gebruik wel naar zichtbare schade kijken. Dat is een nuttige aanvulling, maar geen vervanging voor een deskundige keuring met de nodige metingen.
Wat gebeurt er na goedkeuring of afkeuring?
Bij goedkeuring krijgt het gereedschap meestal een keuringssticker. In een rapport kan staan welk apparaat is beoordeeld, wanneer dat gebeurde en wat de resultaten waren. Een herkenbaar nummer op het apparaat maakt het makkelijker om het bijbehorende rapport terug te vinden.
Een sticker is geen garantie dat het gereedschap tot de volgende keuringsdatum veilig blijft. Ontstaat er tussendoor schade, dan gaat die zichtbare schade vóór de sticker.
Wordt een apparaat afgekeurd, gebruik het dan niet meer. Laat het repareren door iemand die daarvoor deskundig is of vervang het. Na herstel moet worden beoordeeld en zo nodig opnieuw getest of het weer veilig gebruikt kan worden.
Veelgestelde vragen over de keuring
Moet nieuw elektrisch gereedschap meteen worden gekeurd?
Dat is niet voor elk nieuw apparaat automatisch verplicht. Ook nieuw gereedschap kan tijdens vervoer of opslag beschadigd raken. Bekijk het daarom vóór gebruik en neem het op in de registratie van het bedrijf.
Is een keuringssticker verplicht?
Een sticker is een handige manier om de keuringsstatus zichtbaar te maken, maar zegt niet alles over de uitgevoerde controle. Bewaar ook de resultaten van de keuring, zodat je kunt laten zien wat is beoordeeld.
Kun je gereedschap op locatie laten keuren?
Ja, een externe keurmeester kan vaak op de werkplek komen. Dat is handig als je meerdere apparaten hebt. Verzamel ook de bijbehorende laders, haspels en verlengkabels die beoordeeld moeten worden.
Bewaar het keuringsrapport bij je gereedschapsoverzicht en haal beschadigde apparaten direct uit gebruik. Zo blijft een oude goedkeuringssticker geen reden om met onveilig gereedschap door te werken.
