Scharnieren voor een binnendeur kies je vooral op basis van het deurtype: een stompe deur heeft meestal bladscharnieren, terwijl een opdekdeur doorgaans aan paumelles hangt. Let bij vervanging ook op de maat, de plaats van de schroefgaten en het gewicht van de deur.
Een passend scharnier draagt de deur en zorgt dat die soepel opent en sluit. Hieronder lees je welke soorten er zijn, hoe je de juiste maat vindt en hoe je een versleten scharnier vervangt.
Welke scharnieren passen bij je binnendeur?
Het verschil tussen een stompe en een opdekdeur bepaalt welk scharnier je meestal nodig hebt. Kijk daarom eerst hoe je deur in het kozijn valt.
- Stompe deur: deze valt helemaal in het kozijn. Hiervoor worden vaak bladscharnieren gebruikt. De scharnierbladen zitten in de deur en het kozijn geschroefd.
- Opdekdeur: deze valt met een rand deels over het kozijn. Hierop zitten meestal paumelles. Het bovenste deel zit in de deur en het onderste deel in het kozijn.
Er zijn uitzonderingen. Sommige stompe binnendeuren hebben bijvoorbeeld verdekte scharnieren of bladpaumelles. Vervang je bestaande scharnieren, dan is het oude beslag de beste aanwijzing voor het type dat past.
Soorten scharnieren voor een binnendeur
De constructie van een scharnier bepaalt hoe je het monteert en hoe je de deur later kunt verwijderen. Dit zijn veelgebruikte soorten voor binnendeuren.
- Bladscharnier: heeft twee metalen bladen die om een pen draaien. Vaak liggen de bladen in uitsparingen in de deur en het kozijn. Bij sommige uitvoeringen kun je de pen verwijderen.
- Paumelle: bestaat uit twee delen die in elkaar vallen. Een opdekdeur met paumelles kun je meestal uit de scharnieren tillen.
- Kogellagerscharnier: een bladscharnier met lagers die de beweging soepel laten verlopen. Het is een optie voor een zwaardere deur of een deur die vaak gebruikt wordt.
- Verdekt scharnier: zit in de deur en het kozijn en is bij een gesloten deur niet zichtbaar. Voor montage zijn passende uitsparingen nodig, waardoor vervangen door een gewoon bladscharnier niet zomaar gaat.
Een bladpaumelle lijkt op een bladscharnier, maar heeft delen die je van elkaar kunt tillen. Zulke scharnieren zijn vaak geschikt voor één draairichting. Neem daarom bij vervanging een oud exemplaar mee of vergelijk het goed met het nieuwe beslag.
De juiste maat en het juiste aantal
Meet een oud bladscharnier volledig open op. Noteer de hoogte en de totale breedte van de twee bladen samen. Kijk ook of de hoeken rond of recht zijn en of de gaten voor de schroeven op dezelfde plek zitten. Een nieuw scharnier met dezelfde buitenmaat kan toch andere schroefgaten hebben.
Bij een paumelle zijn onder meer de lengte en diameter van het deel dat in de deur of het kozijn gaat van belang. Er zijn verschillende uitvoeringen voor houten deuren en metalen kozijnen. De twee delen moeten bij elkaar passen; vervang daarom bij voorkeur de complete paumelle als je geen passend los onderdeel vindt.
Opdekdeuren hangen doorgaans aan twee of drie paumelles. Bij stompe binnendeuren zijn drie scharnieren gebruikelijk. Een zware deur kan sterkere scharnieren of een extra scharnier nodig hebben. De draagkracht staat meestal bij de productspecificaties en geldt voor een bepaalde combinatie van scharnieren en deurgewicht.
Een glazen of zware deur verdient extra aandacht: niet elk standaard binnendeurscharnier is ervoor geschikt. Gebruik beslag dat volgens de fabrikant past bij het gewicht en de constructie van de deur.
Materiaal en afwerking kiezen
Scharnieren voor binnendeuren zijn onder meer verkrijgbaar in staal, RVS en messing. Daarnaast zijn er verschillende afwerkingen, zoals zwart, nikkel en chroom. De kleur kun je afstemmen op de deurklink, maar de maat en draagkracht zijn belangrijker voor een goed werkende deur.
Een zwarte coating kan beschadigen tijdens montage. Gebruik daarom een passende schroevendraaier en draai de schroeven zorgvuldig aan. RVS is een praktische keuze als je een metalen uitstraling wilt en het beslag geregeld met vocht in aanraking komt, zoals bij een badkamerdeur.
Scharnieren van een binnendeur vervangen
Zijn de scharnieren versleten, zit er speling op of wil je een andere afwerking? Vervangen is het eenvoudigst als de nieuwe scharnieren dezelfde vorm en maat hebben. Zorg dat iemand de deur ondersteunt, zeker als deze zwaar is of glas bevat.
- Bekijk hoe de deur loskomt. Een deur met paumelles kun je meestal openzetten en voorzichtig omhoog tillen. Bij bladscharnieren met een uitneembare pen kun je de pen verwijderen. Niet iedere pen is uitneembaar.
- Haal de oude delen los. Ondersteun de deur voordat je schroeven verwijdert. Draai daarna de scharnierdelen uit de deur en het kozijn.
- Vergelijk oud en nieuw. Leg de onderdelen op elkaar en let op de maat, de gaten en de vorm. Een te groot blad past niet goed in de bestaande uitsparing.
- Monteer de nieuwe scharnieren. Gebruik passende schroeven en zet de delen stevig vast. Bij een paumelle komen de bijbehorende delen in de deur en het kozijn.
- Plaats de deur terug. Laat de paumelles in elkaar zakken of plaats de uitgenomen pennen terug. Open en sluit de deur voorzichtig om te zien of alles vrij beweegt.
Bij bladscharnieren zonder uitneembare pen moet je een scharnierblad losschroeven om de deur te verwijderen. Houd de deur daarbij goed vast. Zijn schroefgaten uitgelubberd, dan moeten die eerst worden hersteld: een schroef die niet meer goed vastzit, houdt het nieuwe scharnier niet stevig op zijn plek.
Veelgestelde vragen over scharnieren voor binnendeuren
Hoe haal je een scharnierpen eruit?
Bij een scharnier met een uitneembare pen kun je de pen meestal met een drevel en een kleine hamer voorzichtig omhoog tikken. Ondersteun eerst de deur. Zit de pen vast als onderdeel van het scharnier, forceer hem dan niet maar schroef een scharnierblad los.
Moet je alle scharnieren tegelijk vervangen?
Dat hoeft niet als één scharnier beschadigd is en je precies hetzelfde type kunt plaatsen. Zijn de andere scharnieren ook versleten, of heeft het nieuwe beslag een andere afwerking, dan is een complete set vaak praktischer.
Wat doe je tegen een piepend scharnier?
Maak het scharnier schoon en breng een kleine hoeveelheid geschikt smeermiddel aan op het draaipunt. Beweeg de deur een paar keer en veeg overtollig middel weg. Blijft het scharnier piepen of heeft het veel speling, dan kan vervanging nodig zijn.
Kun je andere scharnieren in bestaande uitsparingen plaatsen?
Dat kan als de vorm, afmetingen en positie van het draaipunt passen. Zijn de nieuwe bladen groter of dikker, dan moet je mogelijk de uitsparingen aanpassen. Te diep uitgestoken uitsparingen laten zich minder eenvoudig herstellen, dus een passend vervangend model is vaak de handigste keuze.
Leg bij aankoop het oude scharnier naast het nieuwe en vergelijk niet alleen de kleur, maar ook de gaten, hoeken en dikte. Zo vergroot je de kans dat de binnendeur zonder extra aanpassingen weer soepel draait.
