Keukenresten en tuinafval omtoveren tot voedingsrijke bodemverbeteraar? Dat is precies wat composteren doet. Compost maken is eenvoudiger dan je denkt: je verzamelt organisch materiaal, geeft het de juiste omstandigheden en wacht tot de natuur zijn werk doet. In deze stappen zie je precies hoe je dat aanpakt.
Wat heb je nodig om te beginnen?
Je hebt niet veel nodig om te starten. Een compostvat of een open composthoop volstaat. Voor een grotere tuin is een open hoop op een schaduwrijke plek een goede keuze. Heb je weinig ruimte, dan is een gesloten compostvat of zelfs een wormenbak geschikter. Zorg dat de plek die je kiest niet te droog staat, maar ook niet in een plas water. Een half-schaduwrijke plek werkt het beste: niet te warm en niet te koud.
Wat gooi je wel en niet in de composthoop?
Niet alles hoort in de composthoop. Dit mag er wel in:
- Groente- en fruitschillen
- Koffiedik en theezakjes
- Gemaaid gras en bladeren
- Takjes en snoeihout (klein gehakt)
- Eierschalen
- Vochtige krantensnippers of karton
- Tuinaarde en onbehandeld houtafval
Dit hoort er niet in: vlees, vis, zuivel, gekookt eten, zieke planten en onkruid met zaad. Die materialen trekken ongedierte aan of zorgen voor problemen in de hoop. Citrusschillen en ui kunnen in kleine hoeveelheden, maar voeg ze met mate toe.
Hoe compost maken: de stappen
Composteren werkt het best als je droog en nat materiaal afwisselt. Droog materiaal is bijvoorbeeld karton, takjes en dood blad. Nat materiaal zijn groenteschillen, grasmaaisel en koffiedik. Die afwisseling zorgt voor de juiste balans van lucht en vocht, wat bacteriën en schimmels nodig hebben om het materiaal af te breken.
- Leg als eerste een laagje grof materiaal op de bodem, zoals takjes. Dat zorgt voor luchtcirculatie.
- Voeg daarna een laagje vochtige krantensnippers of karton toe.
- Strooi hierop een laagje compost of gewone tuinaarde. Die bevat al bacteriën die het proces starten.
- Voeg vervolgens een laagje goed verteerbaar materiaal toe, zoals groenteschillen of grasmaaisel.
- Herhaal deze lagen steeds opnieuw als je nieuw materiaal toevoegt.
- Roer de hoop eens in de paar weken om met een vork of schop. Zo krijgt het materiaal zuurstof en verloopt het proces sneller.
- Controleer regelmatig of de hoop vochtig genoeg is. Hij moet aanvoelen als een uitgeknepen spons: niet druipnat, niet kurkdroog.
Hoe lang duurt het?
Dat hangt af van de methode en het materiaal. Bij een actief beheerde composthoop waarbij je regelmatig omschept en goed afwisselt, is je compost in een paar maanden klaar. Bij een hoop waar je weinig aan doet, kan het een jaar of langer duren. Compost is klaar als het mengsel bruin en kruimelig is en een licht zoete, aardse geur heeft. Je herkent er geen losse stukjes materiaal meer in.
Wat doe je met de compost als hij klaar is?
Rijpe compost gebruik je als bodemverbeteraar in je moestuin, borders of rond struiken en bomen. Meng het door de bovenste laag grond of gebruik het als mulch. Compost verbetert de bodemstructuur, houdt vocht beter vast en geeft planten langzaam voedingsstoffen. Je hebt geen kunstmest nodig als je regelmatig goede compost gebruikt.
Composteren in een kleine ruimte
Geen tuin? Dan zijn er alternatieven. Een wormenbak is geschikt voor op een balkon of zelfs binnenshuis. Wormen verteren je keukenafval en produceren wormenmest, een bijzonder rijke voedingsstof voor planten. Een bokashi-systeem is een andere optie: daarmee fermenteer je keukenresten, ook vlees en vis, in een afgesloten emmer. Het resultaat is geen compost maar een zure massa die je daarna in de grond verwerkt of toevoegt aan een reguliere composthoop.
Veelgestelde vragen
Waarom stinkt mijn composthoop?
Een slechte geur uit je composthoop wijst meestal op te weinig zuurstof of te veel nat materiaal. Schep de hoop om en voeg droog materiaal toe, zoals karton of dood blad. Na een paar dagen trekt de geur weg als de balans weer goed is.
Mag grasmaaisel rechtstreeks in de composthoop?
Grasmaaisel mag in de composthoop, maar voeg het niet in grote hoeveelheden tegelijk toe. Het klit samen en laat dan geen lucht door. Meng het altijd met grover of droger materiaal, zoals gehakte takjes of karton.
Kan ik compost maken zonder compostvat?
Ja, een open composthoop in de tuin werkt prima. Je stapelt het materiaal gewoon op een vaste plek op de grond. Een compostvat heeft als voordeel dat het er netter uitziet en minder ongedierte aantrekt, maar voor het proces zelf is het niet noodzakelijk.
Wat is bokashi en verschilt dat van gewone compost?
Bokashi is een Japanse fermentatiemethode waarbij keukenresten in een afgesloten emmer worden bewaard met behulp van speciale micro-organismen. Het eindresultaat is geen compost maar gefermenteerd materiaal dat je daarna in de grond verwerkt. Anders dan bij gewone compost kun je bij bokashi ook vlees, vis en zuivel verwerken.
Hoe weet ik of mijn compost klaar is?
Rijpe compost ruikt aards en licht zoet, ziet er donkerbruin en kruimelig uit en bevat geen herkenbare stukjes materiaal meer. Als je nog stukjes groente of blad ziet, geef de hoop dan meer tijd of schep hem nog een keer om.
