Een deur afhangen doe je door de deur passend te maken, de scharnierplekken af te tekenen en de deur in het kozijn te hangen. Beweeg hem daarna open en dicht en zorg dat hij soepel draait en goed sluit. Werk stap voor stap en haal liever meerdere keren een klein beetje hout weg dan in één keer te veel.
Een stompe deur valt helemaal in het kozijn en hangt meestal aan scharnieren. Een opdekdeur valt deels over het kozijn en hangt meestal aan paumelles. Het stappenplan hieronder gaat vooral over een stompe deur.
Wat heb je nodig om een deur af te hangen?
Voor een houten stompe deur heb je naast de deur en passende scharnieren het volgende nodig:
- Een rolmaat, potlood en waterpas.
- Wiggen of dunne stukjes karton om de deur tijdelijk op zijn plek te zetten.
- Een scherpe steekbeitel en hamer, of een bovenfrees met een geschikte freesmal.
- Een schroefboormachine, passende schroeven en een boortje om voor te boren.
- Een handschaaf of elektrische schaaf om de deur waar nodig passend te maken.
- Een veiligheidsbril en gehoorbescherming bij elektrisch gereedschap.
Een deurklem is handig om de deur stevig vast te zetten tijdens het bewerken. Werk je met een zware deur, vraag dan iemand om te helpen bij het optillen en plaatsen.
Een deur afhangen in een bestaand kozijn
In een bestaand kozijn kun je vaak de oude scharnieruitsparingen gebruiken. Neem de maten niet alleen over van de oude deur: die kan eerder scheef zijn afgehangen of niet goed hebben gepast.
1. Meet het kozijn. Meet de breedte binnen het kozijn bovenaan, in het midden en onderaan. Meet de hoogte aan beide kanten. Zo zie je of het kozijn overal even groot is. Bepaal ook aan welke kant de deur moet draaien voordat je een nieuwe deur koopt.
2. Maak de deur passend. Als richtlijn kun je bij een stompe deur ongeveer 6 mm van de gemeten kozijnbreedte aftrekken. Die ruimte verdeel je over beide zijkanten. Voor de hoogte geldt ook ongeveer 6 mm als uitgangspunt, maar de benodigde ruimte onder de deur hangt af van de vloer, een eventuele dorpel en ventilatie. Meet bij de smalste en laagste punten en pas de deur aan de vorm van het kozijn aan.
Schaaf waar nodig kleine hoeveelheden van de deur en pas hem opnieuw. Bij een deur met een holle kern kun je niet onbeperkt materiaal weghalen. De fabrikant geeft aan hoeveel van de randen af mag.
3. Teken de scharnieren af. Zijn er al uitsparingen in het kozijn, gebruik die dan als ze geschikt zijn voor de nieuwe scharnieren. Zet de deur met wiggen op de juiste hoogte in het kozijn en neem de plekken over op de deur. Houd de ruimte boven en langs de zijkanten zo gelijkmatig mogelijk.
4. Maak de uitsparingen. Haal de deur weer uit het kozijn en zet hem stevig vast. Teken de omtrek van de scharnierbladen af en steek of frees het hout weg tot de dikte van het blad. Het scharnierblad moet vlak in de uitsparing liggen. Maak zo nodig ook de uitsparingen in het kozijn passend.
5. Schroef de scharnieren vast. Boor de schroefgaten voor en zet de scharnierdelen op de deur en het kozijn. Volg daarbij de montage van het gekozen scharnier: niet elk scharnier bestaat uit losse helften die je op dezelfde manier in elkaar schuift.
6. Hang de deur op en plaats het slot. Zet de deur in de scharnieren en beweeg hem langzaam open en dicht. Zorg dat hij nergens aanloopt en dat de ruimte langs de randen gelijkmatig is. Monteer of plaats daarna het slot en de sluitplaat zo dat de deur goed in het kozijn sluit.
Scharnieruitsparingen maken met een freesmal
Met een freesmal maak je uitsparingen met een bovenfrees. Zet de mal stevig vast en stel de freesdiepte in op de dikte van het scharnierblad. Een kopieerring geleidt de frees langs de mal. Oefen eerst op een reststuk hout en maak de uitsparing passend voor het scharnierblad.
Heb je geen bovenfrees, dan kun je de uitsparingen ook met een scherpe beitel maken. Steek eerst langs de afgetekende rand en haal daarna het hout binnen die lijn in dunne laagjes weg. Een te diepe uitsparing kan ervoor zorgen dat de deur niet goed hangt.
Wat als de deur niet goed past?
De deur klemt aan de bovenkant of zijkant. Leg eerst de scharnierbladen vlak en zet de schroeven stevig vast. Loopt de deur daarna nog aan, teken dan de plek af en schaaf daar een klein beetje weg.
Het kozijn is scheef. Meet op meerdere plaatsen en pas de deur op de vorm van het kozijn aan. Schaaf steeds weinig weg en pas de deur tussendoor in het kozijn. Is het verschil groot, dan kan herstel van het kozijn nodig zijn.
Er zit te veel ruimte tussen deur en kozijn. Hang de deur op de juiste hoogte en zorg dat de scharnierbladen vlak in de uitsparingen liggen. Is de deur zelf te klein gemaakt, dan lost opnieuw afhangen dat niet altijd op. Soms is een passende lat of een andere deur nodig.
Een opdekdeur of buitendeur afhangen
Een opdekdeur heeft meestal paumelles: scharnieren waarvan de delen in de deur en het kozijn draaien. Past de nieuwe deur bij het kozijn en zitten de paumelles op de juiste hoogte, dan kun je de deur optillen en op de kozijnhelften laten zakken. Zonder passende posities moeten de bevestigingen eerst worden aangepast.
Laat een buitendeur goed aansluiten bij de dorpel en zorg voor afdichting. Gebruik geschikt beslag voor buiten. Bij een naar buiten draaiende deur kunnen veiligheidsscharnieren en dievenklauwen helpen tegen inbraak. Een zware voordeur is lastig alleen te plaatsen; hulp van een tweede persoon of een vakman is dan verstandig.
Wat kost een deur afhangen?
Laat je een deur afhangen, dan betaal je meestal ongeveer €100 tot €300. De prijs hangt onder meer af van het type deur, hoeveel er op maat gemaakt moet worden en of beslag en materiaal zijn inbegrepen. Een deur in een scheef kozijn of een buitendeur plaatsen kan meer werk zijn dan een passende binnendeur ophangen.
Zelf doen bespaart arbeidskosten, maar vraagt gereedschap en tijd. Vooral bij een dure deur is het nadeel dat een fout bij het zagen, schaven of frezen lastig te herstellen kan zijn.
Veelgestelde vragen over een deur afhangen
Kun je zelf een deur afhangen?
Ja, als je zorgvuldig kunt meten en met een beitel of frees kunt werken. Een passende binnendeur in een recht kozijn is een overzichtelijkere klus dan een zware buitendeur in een scheef kozijn.
Kun je een deur afhangen zonder freesmal?
Ja. Teken de scharnierbladen af en maak de uitsparingen met een scherpe beitel en hamer. Werk in dunne laagjes en pas het scharnier tussendoor.
Kun je de oude scharnierplekken opnieuw gebruiken?
Dat kan als de uitsparingen en scharnieren bij elkaar passen en de bevestiging stevig is. Neem de posities vanuit het kozijn over op de nieuwe deur, terwijl die met wiggen op de juiste hoogte staat.
Beweeg de deur na het afhangen meerdere keren van helemaal open tot dicht. Schuurt hij aan de bovenkant of zijkant, teken dan de plek af en schaaf daar een klein beetje weg.
